Tại Hoa viên Nghĩa trang Thiên Phúc - Uông Bí, Quảng Ninh, chúng tôi phát triển các dòng mộ phần quy hoạch đồng bộ, pháp lý rõ ràng, hài hòa phong thủy và cảnh quan, đáp ứng nhu cầu an nghỉ lâu dài cho nhiều thế hệ.
Xem ngày bốc mộ, sang cát theo phong tục
Theo phong tục miền Bắc, việc bốc mộ thường làm vào cuối năm âm lịch — phổ biến từ tháng 8 đến trước tháng Chạp — và tiến hành vào ban đêm hoặc sáng sớm. Nhưng trước khi chọn ngày, có một điều kiện pháp lý phải thoả mãn trước: đủ 36 tháng kể từ khi mai táng.
Lưu ý về nội dung phong thuỷ
Các nội dung dưới đây là quan niệm dân gian và phong tục truyền thống của người Việt, được ghi lại để gia đình tham khảo khi thực hiện nghi lễ theo tập quán. Đây không phải kết luận khoa học. Mỗi vùng miền, mỗi dòng họ có tập quán riêng — gia đình nên hỏi thêm người lớn tuổi trong họ hoặc thầy cúng mà gia đình tin tưởng.
Điều kiện bắt buộc trước khi tính đến ngày
Không dưới 36 tháng
Theo Điều 9 Thông tư 21/2021/TT-BYT của Bộ Y tế, thời gian từ khi mai táng đến khi cải táng không dưới 36 tháng. Đây là quy định pháp luật, không phải tập quán. Dù thầy có chọn được ngày đẹp mà chưa đủ mốc này thì cũng không nên làm. Xem chi tiết tại thủ tục cải táng.
Vì sao thường bốc mộ cuối năm
| Lý do | Giải thích |
|---|---|
| Thời tiết khô ráo | Cuối thu đầu đông ở miền Bắc ít mưa, đất khô, thuận cho việc đào và di chuyển |
| Trước Tết | Quan niệm hoàn tất việc lớn của gia đình trước năm mới, để người đã khuất được yên vị đón Tết ở nơi mới |
| Con cháu tụ họp đủ | Cuối năm là dịp con cháu đi làm xa về được đông đủ |
| Làm đêm hoặc sáng sớm | Theo quan niệm truyền thống. Trên thực tế thời điểm này cũng mát, ít người qua lại, kín đáo hơn |
Cách gia đình thường chọn ngày
Tập quán phổ biến là nhờ thầy xem, dựa trên các yếu tố:
- Tuổi người mất — năm sinh, năm mất
- Tuổi trưởng nam hoặc người đứng ra lo việc
- Ngày, giờ hoàng đạo theo lịch âm
- Tránh các ngày xấu theo quan niệm như tam nương, sát chủ, nguyệt kỵ
Em không đưa bảng tra ngày tốt
Các trường phái tính ngày khác nhau, và một bảng tra sai còn tệ hơn không có. Gia đình nên nhờ thầy mà mình tin tưởng, hoặc hỏi người lớn tuổi trong dòng họ. Nội dung này em chỉ ghi lại tập quán để gia đình biết cần chuẩn bị những gì.
Bốn việc phải chốt trước ngày đã chọn
- Đặt sẵn phần mộ cát táng tại nghĩa trangKý hợp đồng, xác nhận vị trí cụ thể. Đây là việc phụ thuộc bên ngoài nhiều nhất nên làm sớm nhất — tối thiểu vài tuần trước.
- Báo ban quản lý cả hai nơiNơi có mộ cũ và nơi sẽ an táng. Hỏi rõ giấy tờ cần và quy định về giờ giấc ra vào.
- Chuẩn bị vật dụngTiểu sành hoặc quách, vải liệm, nước sạch, rượu hoặc nước thơm, găng tay và đồ bảo hộ, bạt che, đèn chiếu sáng đủ mạnh nếu làm ban đêm.
- Phân công người trong gia đìnhAi lo lễ, ai lo vật dụng, ai liên hệ nghĩa trang, ai lo phương tiện. Việc làm ban đêm rất dễ thiếu sót nếu không phân công trước.
Nếu chưa đủ 36 tháng mà buộc phải di dời
Có trường hợp gia đình không chủ động được — nghĩa trang bị giải toả, khu vực thay đổi quy hoạch. Khi đó gia đình nên liên hệ cơ quan y tế và chính quyền địa phương để được hướng dẫn phương án phù hợp, thay vì tự làm.
Lời khuyên về thứ tự
Nhiều gia đình xem ngày trước rồi mới đi tìm chỗ, đến khi tìm được thì ngày đẹp đã qua hoặc nghĩa trang chưa chuẩn bị kịp huyệt mộ. Thứ tự hợp lý hơn: xác nhận đủ 36 tháng → đặt phần mộ mới → rồi mới xem ngày trong khoảng thời gian nghĩa trang có thể đáp ứng.
Câu hỏi thường gặp
Bốc mộ thường làm vào tháng nào?
Theo phong tục miền Bắc, việc bốc mộ thường làm vào cuối năm âm lịch, phổ biến từ tháng 8 đến trước tháng Chạp, và tiến hành vào ban đêm hoặc sáng sớm.
Chưa đủ 3 năm có bốc mộ được không?
Không nên. Theo Điều 9 Thông tư 21/2021/TT-BYT, thời gian từ khi mai táng đến khi cải táng không dưới 36 tháng. Đây là quy định pháp luật, không phải tập quán, nên dù chọn được ngày đẹp cũng không nên làm sớm hơn.
Gia đình thường xem ngày bốc mộ dựa trên gì?
Theo tập quán, thầy xem dựa trên tuổi người mất, tuổi trưởng nam hoặc người đứng ra lo việc, ngày giờ hoàng đạo theo lịch âm, và tránh các ngày được cho là xấu. Các trường phái tính khác nhau nên gia đình nên hỏi thầy mình tin tưởng.
Cần chuẩn bị gì trước ngày bốc mộ?
Bốn việc: đặt sẵn phần mộ cát táng tại nghĩa trang và xác nhận vị trí, báo ban quản lý cả nơi đi và nơi đến, chuẩn bị tiểu quách cùng vật dụng và đồ bảo hộ, phân công rõ người trong gia đình.
Nên xem ngày trước hay đặt phần mộ trước?
Nên đặt phần mộ trước. Nhiều gia đình xem ngày rồi mới tìm chỗ, đến khi tìm được thì ngày đã qua hoặc nghĩa trang chưa kịp chuẩn bị huyệt. Thứ tự hợp lý là xác nhận đủ 36 tháng, đặt phần mộ mới, rồi mới xem ngày trong khoảng nghĩa trang đáp ứng được.
Sang cát vào tháng mấy?
Theo phong tục miền Bắc, sang cát thường làm vào cuối năm âm lịch, phổ biến từ tháng 8 đến trước tháng Chạp, khi thời tiết khô ráo. Nhưng điều kiện bắt buộc trước tiên là đủ 36 tháng kể từ khi mai táng theo Thông tư 21/2021/TT-BYT.
Sang cát là làm gì?
Sang cát là lấy hài cốt từ mộ hung táng, rửa sạch, xếp vào tiểu theo đúng thứ tự rồi an táng tại mộ cát táng. Đây là cùng một việc với cải táng và bốc mộ, chỉ khác cách gọi theo vùng miền.
Sang cát cho người đã mất bao lâu thì được?
Không dưới 36 tháng kể từ khi mai táng, theo Điều 9 Thông tư 21/2021/TT-BYT của Bộ Y tế. Nhiều gia đình chọn mốc 3 năm, một số vùng để 4 đến 5 năm tuỳ chất đất.
Bài viết liên quan
- Phong thuỷ mộ phần: những yếu tố người Việt thường xem
- Văn khấn tảo mộ và lễ Thanh Minh
- Ý nghĩa thế đất tựa sơn hướng thuỷ
- Thủ tục cải táng (sang cát)
- Sinh phần là gì và kinh nghiệm chuẩn bị
Nội dung được biên tập và rà soát bởi Đội ngũ biên tập Thiên Phúc Vĩnh Hằng Viên .